“Het valt mij op hoe de laatste maanden er steeds meer groepen scholieren met elkaar afspreken om op de vuist te gaan na oproepen via Twitter”, mailde een verslaggever van EenVandaag me, opzoek naar commentaar voor een item. “Ik vraag me af of jij wel eens je gedachten hebt laten gaan over deze fittie trend.”

Deze fittie trend.

Ik werd altijd ontzettend moe van het gezeur van sommige oudmediale journalisten als ze over nieuwe media praten. Er is een nieuw gevaar! En het heet Twitter! Of Facebook! Of Second Life! Of games!

In de jaren ‘80 pleegden twee Amerikaanse 16-jarigen zelfmoord. Hoewel de jongens allerlei problemen hadden (drugsverslaving, chronische depressie, seksuele oriëntatie, etc.), wisten de media precies waar de oorzaak lag: de jongens hadden “dat vreemde spel Dungeons and Dragons” gespeeld. En voor wie het maar wilde horen: dat spel zorgt ook voor satanisme, hekserij, porno en moord, aldus de kranten.

Bij dat soort verhalen moet ik altijd denken aan Stanley Cohen. Die schreef in 1972 dat er in de pers altijd groepen (Twitteraars! Facebookers!), volgens een vast patroon, beticht worden van het hebben van een negatieve invloed op de maatschappij. Eerst is er een storm van kritiek op verschillende fronten, gevolgd door disproportionele maatregelen, voordat het verhaal weer overwaait en de media zich druk kunnen maken om een ander verhaal. Dit proces noemt Cohen ‘morele paniek’.

Toen kranten rond 2007 massaal aandacht besteden aan de virtuele wereld Second Life, duurde het niet lang voordat de eerste verhalen verschenen over mensen die verslaafd waren aan de software. Er zou sprake zijn van kinderporno, orgies en verkrachtingen. Moord en zelfmoord. Morele paniek.

En bij ieder nieuw fenomeen in de nieuwe media herhaalt het dommige circus van de morele paniek zich. Voor de EenVandaag-verslaggever was nu blijkbaar “het gevaar van Twitter” aan de beurt. De Telegraaf schrijft regelmatig over “de duistere kanten van” allerhande nieuwe media. Zelfs NRC Handelsblad speelt - als het over nieuwe media gaat - vaak de rol van de zure opa, die klaagt dat het allemaal te snel gaat. Voorspelbaar gezeur over nieuwe media, bah.

Maar als wijsneus werd ik overdonderd door het grote aantal recente, kritische stukken over de slechte kanten van internet. Goed onderzochte werken van slimme mensen die veel verder gaan dan “Facebook, het nieuwste gevaar voor uw kinderen!”

The New York Times heeft een artikelserie over de nadelige effecten van internet op onze maatschappij. In het boek The Net Delusion beschrijft Evgeny Morozov de donkere kanten van internetvrijheid. In The Shallows betoogt Nicholas Carr dat veelvuldig internetgebruik ons dom maakt. Zelfs voormalig internetpositivist Sherry Turkle maakt zich in een nieuw boek zorgen over het verminderde face-to-face contact van internetters. 

Waarom maken zulke slimme mensen zich zorgen over de invloed van internet? Ik ga op deze plek om de twee weken op onderzoek uit.