In de berichtgeving over de dood van Steve Jobs werd de persoon gemystificeerd. Er werden grootse vergelijkingen gemaakt met historische personen (het rijtje Einstein, Newton, etc.) en af en toe kreeg het zelfs een religieus tintje. Zelf heb ik daar ook aan meegewerkt doormiddel van een lofzang in De Wereld Draait Door, die besloten hadden om een thema-uitzending te wijden aan de dood van Jobs.

Er zijn mensen die vinden dat er kritischer bericht had moeten worden over de persoon Jobs en de bedrijfsvoering van Apple, na de dood van de Apple-directeur. Hoewel de legacy van de man enorm is, had een kritische kanttekening hier en daar inderdaad absoluut niet misstaan. (En for the record: daar valt mij ook wat te verwijten). 

Jan Kuitenbrouwer schreef zaterdag in NRC Handelsblad een opiniestuk. Hij stelt daarin dat Apple een machtspartij is geworden die zijn macht met grote regelmaat misbruikt, en vindt dat media daar uitgebreider over hadden moeten berichten.

Apple is inderdaad veranderd van de underdog naar een machtspartij, en dient daarom ook kritisch benaderd te worden door journalisten. Er zijn heel veel fantastische stukken geschreven waarin de handelswijzen van Apple kritisch benaderd worden. Het stuk van Kuitenbrouwer is daar geen van. Het artikel is slecht beargumenteerd, bevat veel halve waarheden en blijft derhalve steken in vormkritiek.

Toen ik het stuk las, zat deze boze nerd te snuiven van de irritatie. Ik ben begonnen met het schrijven over technologie omdat ik vond dat er teveel onzin werd geschreven door mensen die er weinig van begrijpen. En die boosheid borrelde weer op, en uitte zich in een premature rant op Twitter. Hierbij de uitleg — beter laat dan nooit.

“‘Apple is geobsedeerd door geheimhouding’, tekent Kuitenbrouwer op uit The New York Times. De Times richt zich in dat artikel vooral op de marketingmachine rondom het bedrijf, dat gebaseerd is op de buzz in de geruchtenmachine, wat mensen doet anticiperen op nieuwe producten.

De kritiek bouwt zich op. Kuitenbrouwer stelt dat broncode alleen wordt “vrijgegeven als het echt niet anders kan”. Open Source is dan ook geen verplichting maar een keuze. Waarom überhaupt die verwachting voor een commerciële toko?

Ten slotte stelt hij dat developers juridisch zwaar gekneveld worden. Ik ga er vanuit dat hij hiermee bedoelt dat ze moeten betalen (klopt, de App Store is een winkel, en je betaalt hen marge om in hun winkel te mogen liggen. De vergelijking “Als Hilton 5% in rekening zou brengen van elke zakentransactie die op hun hotelkamers wordt afgesloten, zou je vreemd opkijken, maar dat is wat Apple met krantenuitgevers doet: wie op een iDevice deze krant wil lezen betaalt NRC-Handelsblad én Apple” gaat mank. Een tijdschriftenwinkel is een beter voorbeeld, en die bepalen inderdaad zelf wat ze in de rekken leggen en ook daar zit marge op NRC-Handelsblad). Of dat bepaalde apps niet door het toelatingsbeleid komen (klopt, Apple bepaalt zelf wat er in de winkel komt te liggen. Zie deze discussie. Met de policy kun je het oneens zijn, maar je hóéft niet te programmeren voor iPhone. Marktwerking creëerde Android.)

Een andere reden waarom Apple evil is: het gebruikt DRM. Daarbij suggereert Kuitenbrouwer dat het Apple’s keuze is om DRM te gebruiken, maar gaat niet in op de eisen van de entertainment-industrie. Dáár komt namelijk de eis vandaan om DRM toe te passen. 

Vendor lockin-pogingen van techbedrijven zorgen wereldwijd voor veel kritiek. Daar zijn veel goede stukken over geschreven. Ook over hoe Apple dat doet. Kuitenbrouwer lijkt echter niet te begrijpen wat een vendor lockin is. Er zijn andere gebieden waar Apple een vender lock in probeert te creëren, maar die bespreekt Kuitenbrouwer niet. Wat hij er wel bijsleept zijn:

- draadloos synchroniseren. Dat zou bij Apple met een draadje moeten. Blijkbaar heeft Kuitenbrouwer Google Sync of iCloud (voorheen MobileMe) nooit gebruikt. Om muziek en bestanden over te zetten is het bij andere merken ook gemeengoed om een USB-kabel te gebruiken.

- bluetooth bestandsoverdracht. Apple blokkeert dit. Als je het mij vraagt is dit een voorbeeld van functionaliteit wegstrepen teneinde het gebruik eenvoudiger te maken. iOS kent een uitstekend bestandsoverdrachtprotocol en dat heet email. Daarvan weten de meeste n00bs hoe ze het moeten gebruiken. De werking van Bluetooth is een (extra) leerproces. Om uit het gebrek aan Bluetooth bestandsoverdracht op te maken dat Apple aan vendor lockin doet, en dat iedereen die dat ‘gebrek’ accepteert natuurlijk “gebrainwashed is door het bedrijf”, is typerend voor Kuitenbrouwers vormkritiek.

- cloud services. Het feit dat Apple cloud services aanbiedt waarmee je eenvoudig je content kunt synchroniseren over meerdere devices, maakt niet automatisch dat ze uit is op een vendor lock in. Sterker nog, het systeem houdt zich aan standaarden waardoor je met groot gemak je content kunt overschakelen naar andere cloud diensten, zoals die van Google. Geheel in de stijl van de rest van het artikel maakt Kuitenbrouwer er een bombastisch verhaal van waarin hij het datacentrum van iCloud vergelijkt met “Ministerie van Waarheid in Orwell’s meesterwerk”.

Kuitenbrouwer hekelt Jobs omdat hij zijn producten liet maken in de fabrieken van Foxconn, waar sprake zou zijn van onmenselijke omstandigheden. Een goed artikel daarover vind je hier.

Totaal uit het niets stelt Kuitenbrouwer dat Apple een van de rijkste bedrijven ter wereld is, maar “er niets aan doet”. “Liefdadigheid:vrijwel geen. Sterker: apps voor goede doelen worden afgekeurd.” Het laatste is klink klare onzin. Het valt in een argumentatieschema van boude uitspraken om een groter punt te maken, die afzonderlijk niet fatsoenlijk beargumenteerd worden.

Kuitenbrouwer sluit af: “Ziedaar het genie van Jobs: Microsoft is de sinistere monoliet die gewantrouwd dient te worden, Apple is de vrijbuiter, de weldoener met een stralend wit alternatief. Terwijl juist Apple inmiddels meer Big Brother-trekken vertoont dan Microsoft. Hetzelfde zie je overigens bij Google en Facebook: ‘leuke’ bedrijven van sympathieke nerds, geniale excentriekelingen die je alles gunt, al was het maar omdat ze als kind vast enorm gepest zijn. En intussen nemen ze de wereld over. Big Brother loopt op sneakers.”

Deze alinea zou je mooi kunnen samenvatten in een tweet, en misschien had Kuitenbrouwer het beter daarbij kunnen laten. Was een supergoede tweet geweest.

Ik ben niet vies van Apple-bejubeling, omdat ik vaak vind dat ze het verdienen. Dus wellicht ben ik een vreemde partij om kritiek te leveren op Apple-kritiek. Maar ik vind dat Apple het verdient om keihard aangepakt te worden, alleen al omdat het een machtspartij geworden is. Ik probeer me daarnaar te gedragen (hoewel ik me liever verwonder). Maar áls er kritiek geleverd wordt, helemaal in NRC Handelsblad, zou dat echter wel steekhoudende kritiek moeten zijn, helemaal na zoveel weken lofzang. Kuitenbrouwer slaagt daar naar mijn mening niet in. Apple verdient betere kritiek.