Amsterdam is de mooiste plek ter wereld om te verdwalen. Het is een dorp met allerlei kleine straatjes en hofjes. Maar ook met handige concentrische cirkels, een ringweg en altijd wel weer een metro, bus of tram terug naar je huis. Toch, tegenwoordig gun ik het mezelf niet meer om te verdwalen. Dat is een groot verlies.
Vroeger — heel, heel vroeger checkte je een kaart om van A naar B te komen. Toen kwam Lokatienet.nl, en moest je je route uitprinten of deze globaal proberen te onthouden. Maar de grootste verandering is toch wel de GPS-chip die tegenwoordig in elke smartphone zit. Waar je dan ook bent, binnen een paar seconden ben je een blauwe pulserende stip op het midden van een kaart. Zo snel mogelijk van A naar B is wat telt. Waar je vroeger de route zou vragen aan vriendelijke Amsterdammers die over het water zitten te staren, scheur je ze nu voorbij. Het blauwe pulserende stipje moet de paarse streep volgen. Je doet precies wat de techniek van je verwacht.
Apps als Yelp dirigeren je naar een restaurant dat gegarandeerd goed is. In FourSquare zie je of de club wel al lekker druk is. Je OV-app zorgt ervoor dat je geen minuut te vroeg van huis vertrekt om de trein te halen. Lekker efficiënt allemaal. Maar ook voorspelbaar, we leven in een constante staat van vertrouwdheid. Aangezien er tegenwoordig altijd een GPS-apparaat in onze broekzak zit, kost het moeite om nog te verdwalen.
Terwijl dat het zo waard is. Amsterdam heeft de mooiste hofjes en binnenplaatsen van de hele wereld. We hebben de smalste straatjes, de uitgestrekste parken. En daar doorheen lopen de mondigste inwoners van alle steden op aarde. Amsterdammers zijn een trots volkje, en terecht.
Toen ik laatst mijn paspoort ging vernieuwen in een stadsdeelkantoor in een stadsdeel verderop, realiseerde ik me dat ik door straten fietste die ik nooit eerder zag. En toen een intrigerend zijstraatje opdoemde, ben ik een beetje gaan dwalen. Het maakte me zielsgelukkig en deed me realiseren hoeveel straten ik nog nooit bewandeld of befietst heb. Er zijn zo ongelofelijk veel buurten, wegen en huizen die ik nog nooit gezien heb.
Tom Loois, een designstudent uit Eindhoven, vindt dat een probleem. Hij legde maandenlang zijn bewegingen door de stad vast met zijn telefoon, om deze vervolgens te plotten op een Google Map. Het resultaat was vrij ontluisterend: zwarte lijnen die zijn bewegingen voorstellen tonen de voorspelbaarheid van zijn fiets- en wandeltochten heen en weer tussen huis, werk en supermarkt. Eenheidsworst op een kaart.
Het inspireerde Loois om de app Blankways te ontwikkelen. Het houdt bij hoe je je door de stad beweegt en suggereert vervolgens niet gebaande paden. De applicatie stimuleert je om kleinere straatjes nemen en de verkeersaders te mijden. “Just the fact that you go somewhere you’ve never been is quite refreshing,” zegt hij tegen The Atlantic. “All your senses get opened up. Whether it’s beautiful doesn’t matter—it’s the fact that you’re experiencing things.”
Als de blauwe pulserende stip de paarse lijn verlaat. En als je TomTom wanhopig “probeer om te keren” blijft roepen doe je het goed. Laat dat af en toe het doel zijn. Zodat je alle straten van Amsterdam minimaal een keer bereden, befietst, bewandeld of bekropen hebt. Want deze prachtige stad is het zo waard.
Voorwoord van Amsterdam: A Metropolitan Village.
Update: Blank Ways is een concept. Tom Loois zoekt nog een developer.