Dat is wat Marten Blankesteijn en ik willen.

Elke dag weer worden er op onze universiteiten talloze fantastische colleges gegeven. Briljante hoogleraren die het woord nemen en de zaal een uur lang ademloos laten luisteren. Die waanzinnige experimenten laten zien. Die hun leerlingen voor de rest van hun leven enthousiast maken over hun vakgebied. Elke dag weer gaan een paar honderd studenten naar huis met een onvergetelijke ervaring. Maar waarom mogen alleen die paar honderd studenten daarvan genieten?

Wij willen de kennis van de beste Nederlandse hoogleraren voor iedereen en voor altijd toegankelijk maken op een schitterende website - TED meets Academic Earth meets Khan University meets YouTube - en daar hebben we jullie hulp bij nodig. We voeren gesprekken met alle Nederlandse universiteiten, met de overheid en met een aantal bedrijven die graag mee willen doen, maar we zouden geen goeie nerds zijn als we niets met the crowd op de interwebs deden. De eerste vraag is: wie wil helpen met het design?

We zoeken topdesigners die het net als wij belangrijk en leuk vinden dat zo’n site er komt, die er op korte termijn mee aan de slag kunnen en die geen principiële bezwaren hebben tegen werken in avonden en/of weekends. Tipgevers en geïnteresseerden kunnen zich melden bij Marten Blankesteijn <marten at blankesteijn.com>. Wordt vervolgd!

Meer info en updates kun je hier vinden.

Met ontzagwekkende snelheid komen er elke dag meer apparaten met een internetaansluiting bij. En elke dag weer brengen nieuwe technologieën ons meer keuzevrijheid.

Sommige bedrijven vinden dat maar niets, omdat ze veel geld verdienen met de status quo. Vooruitgang kost ze centen, want door keuzevrijheid verschuift de macht. Daarom proberen ze krampachtig alles te houden zoals het is. Daartoe beperken ze onze apparaten, de inhoud en onze internetverbindingen. Elke dag weer proberen oude bedrijven de keuzevrijheid te beperken.

Als het bijvoorbeeld aan KPN en Vodafone had gelegen, stuurde je nu nog steeds sms’jes. Maar met de komst van mobiel internet en apps kregen jonge mensen opeens nieuwe keuzes. We waren niet meer bereid om woekertarieven te betalen voor berichtjes van 160 tekens. Massaal kozen we ervoor om te gaan Whatsapp’en en pingen. Vooruitgang!

De reactie van de telecomproviders: beperken. Ze stelden een Whatsapp-heffing voor. De bedrijven hadden het idee om al je verkeer inhoudelijk te gaan screenen en mensen extra te factureren voor Whatsapp-berichten. 

Nog een voorbeeld. Als het aan de muziekindustrie had gelegen, kocht je muziek gewoon nog op cd’s. Maar jongeren wilden zelf kunnen kiezen welke liedjes ze kopen van een album. We wilden voortaan zelf bepalen op welk apparaat we een nummer spelen. Vooruitgang!

De reactie van de muziekindustrie: beperken. Het internet moet gescreend worden, en iedereen die deelt moet gestraft worden. Apparaten moeten beperkt worden zodat fabrikanten bepalen wat je ermee kan. Gisteren nog kregen een paar artiestenbelangenclubs de rechter zover om de overheid te verplichten een heffing in te voeren op MP3-spelers en digitale videorecorders.

Als uitgevers van schoolboeken mochten kiezen, blijven kinderen schooltassen vol fysieke boeken sjouwen. Als postbedrijven mochten kiezen, communiceerde je via papieren brieven. Als videotheken mochten kiezen, huurde je daar je dvd’s. En als de makers van de Telefoongids mochten kiezen, zocht je telefoonnummers op in een dik boek.

Als het internet een uit-knop zou hebben, zouden al deze bedrijven die graag indrukken. Maar bij gebrek aan zo’n knop betalen ze hordes lobbyisten in Den Haag en Brussel om politici te overtuigen van beperkingen.

Het is een achterhoedegevecht, gevoerd door dinosauriërs die zich bedreigd voelen door de vooruitgang. Maar slimme nerds zullen áltijd omwegen vinden voor beperkingen van apparaten, inhoud en internetverbindingen. Kwestie van tijd. Terwijl de oude bedrijven zich bezighouden met verloren gevechten, programmeren de nerds rustig door.

Dit was m’n laatste column in nrc.next. Tijd voor wat nieuws.

In een wereld vol Damschreeuwers, Waxinelichtgooiers en malloten met Suzuki Swifts veranderen schattige stadjes als Rhenen en Veenendaal op Koninginnedag in mini-politiestaatjes. Meer dan duizend agenten zullen de boel beveiligen. Wegversperringen, speciale camera’s en preventief fouilleren, het hoort er tegenwoordig allemaal bij.

Burgemeester Joost van Oostrum vindt al die maatregelen reuze spannend. Althans, die indruk krijg je als je kijkt naar het bizarre verslag dat RTV Utrecht onlangs maakte van de informatieavond voor inwoners van de binnenstad van Rhenen. De burgemeester vertelde dat de politie in de aanloop naar Koninginnedag zomaar kan langskomen om huizen van binnen te controleren. Als een inwoner tegen de burgemeester zegt dat hij niet zit te wachten op zo’n huiszoeking reageert Joost van Oostrum als volgt: „Ik snap uw emotie, maar ik zou u willen aanraden zich daar niet tegen te verzetten. Want anders denk ik dat u 30 april niet in Rhenen bent, maar in het arrestantencomplex van de politie Utrecht te Houten.” Met een bijna jongensachtig plezier spreekt hij die zinnen uit, schijnbaar opgewonden van de macht.

Een evenement dat een tikje groter is dan Koninginnedag zijn de Olympische Spelen, dit jaar in Londen. Daar gaan de maatregelen ietsje verder. Tijdens de Spelen vindt de grootste mobilisatie van militair- en beveiligingspersoneel sinds de Tweede Wereldoorlog plaats: tussen de 25.000 en 50.000 man zal op de been zijn. The Guardian: „Tijdens de Spelen zal een vliegdekschip op de Theems gelegd worden. Luchtafweergeschut zal de horizon afspeuren. Onbemande drones, gelukkig zonder dodelijke wapens, zullen boven de stadions hangen tijdens de openings- en sluitingsceremonie. (…) Duizend gewapende Amerikaanse diplomaten en FBI-agenten zullen patrouilleren in de olympische zone, een gebied dat is afgesloten van de rest van de stad door een 17 kilometer lang, 80 miljoen pond kostend hek met 5.000 volt erop.” Voorts is het verboden om anti-olympische posters in je huis te hebben en zullen er helikopters boven de stad zweven waar scherpschuttergeweren uitsteken. Internetproviders moeten opslaan waar en met wie je mailt, en met wie je praat op sociale media – op het laatste moment worden er ook nieuwe wetten voor surveillance op internet doorgevoerd.

Terwijl velen klagen over de steeds banger wordende westerse samenlevingen en het grootschalig inleveren van burgerrechten, is er één grote winnaar: de beveiligingsindustrie. Zij mogen namelijk de gadgets leveren om tijdens Koninginnedagen en Olympische Spelen de boel onder controle te houden. Die industrie is volgens The Guardian nu een paar honderd miljard waard, maar zal naar verwachting de komende acht jaar groeien tot 2,8 biljoen dollar. Ik voel me nu al veiliger.

Deze column stond in nrc.next.

Het is nog maar zeven jaar geleden dat Facebook een overnamebod van 1 miljard dollar weigerde. Inmiddels wordt de waarde van het bedrijf geschat op 100 miljard dollar. Tien jaar geleden zette Google 500 miljoen dollar om. Nu is dat $38 miljard. De belangrijkste redenen voor die snelle groei: een bloeiende globale online advertentiemarkt. Volgens eMarketer is die markt in 2015 $132 miljard waard — nu is dat nog $80 miljard.

Er is maar één reden waarom deze bedrijven zo snel zoveel rijker worden: ze weten stuk voor stuk meer van me dan mijn eigen moeder. In de afgelopen jaren zijn er dan ook onnoemelijk veel privacyschandalen geweest, en steeds vaker bereiken die de voorpagina’s van kranten. Politici, voornamelijk op Europees niveau, beginnen de markt steeds verder te reguleren: opkomen voor privacy levert stemmen op. Ik herken dat sentiment als ik lezingen geef. De schrik is zichtbaar in de ogen van gewone internetters, als ik ze vertel hoeveel bedrijven over hen weten. Veel marketeers mogen graag vrijblijvend roepen dat ‘privacy dood is’, maar wie doorvraagt bij consumenten, weet dat ze daar zelf vaak anders over denken.

Vorige maand schreef Charles Duhigg een fascinerend artikel in NYT Magazine. Hij vertelt daarin over een man die warenhuis Target binnenstormt om woedend de winkelmanager aan te spreken. Waarom de winkel zijn dochter - die nog op de middelbare school zit - kortingsbonnen stuurt voor babykleertjes. Wat blijkt: de winkel kan aan de hand van het aankoopgedrag van de dochter (ze kocht geurloze lotions en bepaalde type vitaminen), precies herkennen in welke fase van de zwangerschap ze was. En dochterlief had haar vader nog niet ingelicht.

Hoe meer mensen Twitter Facebook en Google gaan gebruiken, hoe meer data er geproduceerd wordt. Deze bedrijven zijn zoveel geld waard omdat analisten weten dat, in het kielzog van de technische vooruitgang, het opslaan van die data gratis is geworden. En dat de analysetools de komende jaren beter en beter gaan worden. Een klein groepje bedrijven gaat, nog eerder dan Target, kunnen constateren wanneer iemand zwanger is. Misschien zelfs voordat de persoon het zelf weet.

Om een PR-fiasco te voorkomen vult Target de kortingsbonnenboekjes voor zwangere vrouwen tegenwoordig aan met willekeurige opvulproducten als grasmaaiers en schroevendraaiers. Bedrijven met grote klantendatabases zullen er de komende jaren alles aan gaan doen om minder creepy over te komen. Maar verregaande regulering kunnen ze daarmee hopelijk niet voorkomen. Want God verhoedde dat consumenten worden overgelaten aan de wil van marketeers die stellen dat privacy dood is.

Dit was de laatste column van mij in Emerce.